پهلوان عزیزخان رحمانی (۱۳۰۰-۱۳۷۳) اسطوره زورخانه کردستان، با منش جوانمردی و تواضع، عمری را به خدمت به مردم و تربیت نسل جوان در گود زورخانه سنندج سپری کرد.
پهلوان عزیزخان رحمانی؛ اسطورهای ماندگار در تاریخ ورزش و فرهنگ کردستان
زادگاه و تبار
پهلوان عزیزخان رحمانی، معروف به «عزیزخان» و «عزیز خان سنندجی»، در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی (۱۹۲۱ میلادی) در محله قدیمی «سرتپوله» شهر سنندج، مرکز استان کردستان، چشم به جهان گشود. او در خانوادهای ورزشدوست پرورش یافت که زمینهساز ورود او به عرصه پهلوانی شد.
آغاز راه پهلوانی
از همان دوران نوجوانی، عزیزخان تحت تأثیر برادران بزرگتر خود و با بهرهگیری از آموزشهای استادانی همچون پهلوان احمد لاهورپور، قدم به گود مقدس زورخانه گذاشت. او با پشتکار و استعدادی کمنظیر، به سرعت به یکی از چهرههای شاخص ورزش باستانی کشور تبدیل شد. قامت بلند، توان جسمانی مثالزدنی و مهارت در اجرای حرکات سنگین و آکروباتیک ورزش باستانی، او را در سراسر کشور به عنوان یک پهلوان توانا معرفی کرد.
ویژگیهای فردی و منش پهلوانی
عزیزخان رحمانی نه تنها به دلیل قدرت بدنی و افتخارات ورزشیاش، بلکه به خاطر منش پهلوانی، تواضع، مردمداری و روحیه خدمتگزاری در دل مردم ماندگار شد. او همواره اجرای فنون زورخانهای را با ظرافت، وقار و تسلطی کمنظیر همراه میکرد و در برابر ظلم و زورگویی سر فرود نمیآورد. بخش مهمی از زندگی خود را صرف گرهگشایی از مشکلات مردم و تربیت نسل جوان کرد. یکی از ویژگیهای بارز او این بود که هیچگاه ازدواج نکرد و تمام عمر ۷۳ ساله خود را صرف ورزش زورخانهای و خدمت به مردم دیارش کرد.
نظر بزرگان درباره عزیزخان
تواناییهای فنی و منش والای او تا آنجا بود که زندهیاد حبیبالله بلور، سرمربی افسانهای کشتی ایران، دربارهاش گفته بود: «عزیزخان ظرفیت و استعداد ایستادن بر سکوی قهرمانی جهان را داشت، اما گود بیریای زورخانه و خدمت به مردم دیارش را به مدالهای رسمی ترجیح داد.» این جمله، گویای عمق ایثار و عشق او به فرهنگ پهلوانی است.
افسانهها و روایتهای ماندگار
داستانهای بسیاری درباره شجاعت و جوانمردی عزیزخان در میان مردم کردستان روایت میشود. یکی از مشهورترین آنها، ماجرای «باج خواهی از رضا قُلدر» است که نشان از قدرت و نفوذ اخلاقی او در جامعه داشت. همچنین روایت شده است که او در داخل گود زورخانه سنندج دو بار کشتی گرفته بود که هر بار با شکست حریفان همراه بود.
سالهای پایانی و درگذشت
عزیزخان رحمانی تا سن ۶۰ سالگی همچنان در سالنهای زورخانه به فعالیت ورزشی ادامه داد و پس از آن به دلیل کهولت سن، از ادامه ورزش بازماند. سرانجام، این اسطوره پهلوانی کردستان در ۱۰ تیرماه سال ۱۳۷۳ هجری شمسی (۱۹۹۴ میلادی) در سن ۷۳ سالگی دار فانی را وداع گفت. پیکر او در زادگاهش سنندج به خاک سپرده شد و آرامگاهش بعدها مورد بازسازی و مرمت قرار گرفت.
میراث و یادبود
با گذشت بیش از سه دهه از درگذشت این پهلوان نامدار، یاد و خاطره صداقت، تقوا، مهربانی و جوانمردی او همچنان در دل مردم سنندج و جامعه ورزش زورخانهای و پهلوانی کشور زنده است. دهمین سالگرد درگذشت او در سال ۱۴۰۵، بار دیگر فرصتی شد تا زنگ زورخانهها به احترام سالها تلاش و جوانمردی این پهلوان نامدار به صدا درآید. آیین پهلوانی که عزیزخان رحمانی نماینده شایسته آن بود، بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی کردستان به شمار میرود؛ میراثی ارزشمند که برای نسلهای آینده ماندگار خواهد ماند.
نظرات کاربران