آن کارسون

آن کارسون (Anne Carson) شاعر، مترجم و پژوهشگر کانادایی، برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ است. او در ۲۱ ژوئن ۱۹۵۰ در تورنتو متولد شد و در بیش از چهار دهه فعالیت ادبی، آثاری خلق کرده که میان شعر، جستار، ترجمه و نقد ادبی در حرکت‌اند و به گفته آکادمی سوئد، «فرم‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر» آفریده است.

زندگی و تحصیلات

کارسون دوران کودکی خود را در شهرهای کوچک کانادا گذراند، چون پدرش کارمند بانک بود و مدام نقل مکان می‌کردند. نقطه عطف زندگی او در دبیرستان رقم خورد؛ معلم لاتینش استعداد او را کشف کرد و موافقت کرد در زنگ‌های ناهار، یونانی باستان را به او آموزش دهد.

او در دانشگاه تورنتو تحصیل کرد اما مسیرش بدون گسست نبود؛ دو بار دانشگاه را ترک کرد و مدتی به هنرهای گرافیکی روی آورد. سرانجام بازگشت و در سال ۱۹۷۴ کارشناسی، ۱۹۷۵ کارشناسی ارشد و ۱۹۸۱ دکترای خود را در رشته ادبیات کلاسیک دریافت کرد. رساله دکترای او با عنوان لاتین «Odi et Amo Ergo Sum» («دوست دارم و متنفرم، پس هستم») بود.

سبک و رویکرد ادبی

آثار کارسون به سختی در دسته‌بندی‌های معمول جای می‌گیرد. او خود گفته است که «ریشه‌شناسی کلمات» نقطه آغاز بسیاری از نوشته‌هایش است. در مصاحبه‌ای نادر نیز اعتراف کرده: «اگر می‌دانستم شعر چیست، نیازی به نوشتن آن نداشتم. شعری است که در تاریکی به دنبالش می‌گردم».

نویسندگان و منتقدان، کارسون را یکی از «ظریف‌ترین و دانشمندترین» نویسندگان ادبیات معاصر می‌دانند که در آثارش سبک‌ها، ارجاعات و فرمت‌های مختلف را در هم می‌آمیزد و از مرز میان «کلاسیک یونانی-رومی» و «معاصر» عبور می‌کند.

آثار مهم

«اروس تلخ و شیرین» (۱۹۸۶): نخستین کتاب مهم او که به تحلیل مفهوم اروس (عشق) از یونان باستان تا امروز می‌پردازد.

«زندگی‌نامه سرخ: رمانی در شعر» (۱۹۹۸): شناخته‌شده‌ترین اثر کارسون؛ بازخوانی مدرن اسطوره یونانی «گریون» و «هراکلس» در قالب رمانی منظوم.

«اگر نه، زمستان» (۲۰۰۲): ترجمه قطعات باقی‌مانده از سافو، شاعر یونان باستان.

«زیبایی شوهر: جستاری داستانی در ۲۹ تانگو» (۲۰۰۱): روایت فروپاشی یک ازدواج در قالب ۲۹ «تانگو» که جایزه تی. اس. الیوت را برای او به ارمغان آورد.

«Nox» (۲۰۱۰): کتابی آکاردئونی‌شکل در سوگ برادرش مایکل که شامل متن، تصویر و تأملات شخصی درباره فقدان است.

«Red Doc>» (۲۰۱۳): ادامه «زندگی‌نامه سرخ» که شخصیت گریون را به بزرگسالی و قرن بیست‌ویکم می‌آورد.

ترجمه‌ها و اقتباس‌های نمایشی

کارسون مترجم برجسته تراژدی‌های یونان باستان است و آثاری از آیسخولوس، سوفوکل و اوریپید را ترجمه کرده است. ترجمه او از «آنتیگونه» سوفوکل با بازی ژولیت بینوش، بازیگر فرانسوی برنده اسکار، روی صحنه رفت.

جوایز و افتخارات

کارسون پیش از نوبل نیز جوایز متعددی دریافت کرده بود: جایزه ادبی لانان (۱۹۹۶)، بورسیه گوگنهایم (۱۹۹۸)، بورسیه مک‌آرتور (۲۰۰۰)، جایزه تی. اس. الیوت (۲۰۰۱)، دو بار جایزه شعر گریفین، جایزه پن/ناباکوف و نشان کانادا (۲۰۰۵). او همچنین در سال ۲۰۲۶ نوزدهمین زنی است که به جایزه نوبل ادبیات دست می‌یابد.

زندگی شخصی

کارسون بسیار کم‌حرف و نسبت به زندگی خصوصی خود محتاط است و اطلاعات بیوگرافی رسمی کمی از او وجود دارد. برادرش مایکل در سال ۱۹۷۸ کانادا را ترک کرد و کارسون دیگر هرگز او را ندید؛ مرگ او در سال ۲۰۰۰ سوژه کتاب «Nox» شد. او تابعیت ایسلند را نیز دارد و بخشی از زندگی‌اش را در آن کشور می‌گذراند.

واکنش به نوبل

وقتی اینگرید کارلبرگ، دبیر دائمی آکادمی سوئد، با کارسون تماس گرفت تا خبر برنده شدن جایزه ۱۲ میلیون کرونی را اعلام کند، او در ایسلند بود. پاسخ کوتاه او به آکادمی، بازتابی از روحیه خلوت‌گزینش بود. کارسون از دریافت این خبر «غافلگیر و خوشحال» شد.