مونونوکلئوز | همه چیز درباره بیماری بوسیدن

بیماری مونونوکلئوز (تب غده ای)

بیماری مونونوکلئوز که با نام های تب غده ای یا بیماری بوسیدن نیز شناخته می شود، یک بیماری ویروسی شایع است که بیشتر نوجوانان و جوانان را مبتلا می کند. این بیماری که توسط ویروس اپشتین بار ایجاد می شود، می تواند با علائمی مانند خستگی مفرط، گلودرد شدید و تورم غدد لنفاوی همراه باشد و گاهی تا هفته ها یا ماه ها فرد را درگیر کند .

مونونوکلئوز چیست و چه کسانی را مبتلا می کند؟

مونونوکلئوز یک سندرم بالینی است که در هشتاد تا نود درصد موارد، توسط ویروس اپشتین بار که از خانواده ویروس های هرپس است، ایجاد می شود . این ویروس بسیار شایع است، به گونه ای که بیش از نود و پنج درصد از بزرگسالان در سراسر جهان در مقطعی از زندگی خود به آن مبتلا شده اند .

جالب اینجاست که بسیاری از افراد، به ویژه کودکان زیر پنج سال، هنگام ابتلا به این ویروس هیچ علامتی نشان نمی دهند. با این حال، وقتی نوجوانان یا جوانان به این ویروس آلوده می شوند، احتمال بروز علائم بیماری مونونوکلئوز در آنها بسیار بیشتر است . این بیماری به همین دلیل در میان دانشجویان و جوانان بسیار شایع تر دیده می شود .

بیشتر بدانید:بیماری مسی چیست؟ | علائم، تشخیص و درمان قطعی

علت و راه های انتقال بیماری

همان طور که اشاره شد، شایع ترین عامل این بیماری، ویروس اپشتین بار است. این ویروس عمدتاً از طریق بزاق دهان منتقل می شود و به همین دلیل است که به بیماری بوسیدن معروف شده است. با این حال، راه های دیگری نیز برای انتقال وجود دارد که شامل موارد زیر می شود :

•  تماس نزدیک و به اشتراک گذاشتن بزاق، مانند بوسیدن
•  استفاده از وسایل مشترک مانند لیوان، قاشق، چنگال یا مسواک فرد آلوده
•  تماس با مخاط بینی و گلو فرد بیمار
•  به ندرت، از طریق انتقال خون یا پیوند عضو

نکته مهم این است که این ویروس از طریق تماس معمولی مانند هم اتاق بودن با فرد بیمار، به راحتی منتقل نمی شود . همچنین، پس از بهبودی، ویروس برای همیشه در بدن باقی می ماند و ممکن است در طول زندگی، به طور دوره ای در بزاق فرد ترشح شود و او را به منبع انتقال برای دیگران تبدیل کند .

نشانه های بیماری

دوره کمون یا همان فاصله زمانی بین قرار گرفتن در معرض ویروس تا ظهور اولین علائم، معمولاً بین چهار تا شش هفته است . شروع بیماری معمولاً تدریجی است و با احساس کسالت و خستگی عمومی آغاز می شود .

چهار نشانه اصلی این بیماری عبارتند از :

- خستگی مفرط: این علامت شاخص ترین نشانه بیماری است و معمولاً در دو تا سه هفته اول بسیار شدید می باشد.
- تب: تب معمولاً در بعدازظهر یا اوایل عصر به اوج خود می رسد و ممکن است تا حدود ۵/۳۹ درجه سانتی گراد افزایش یابد.
- گلودرد شدید: گلو بسیار دردناک می شود و ممکن است لوزه ها متورم شده و با یک لایه زرد-سفید پوشیده شوند.
- تورم غدد لنفاوی: به ویژه غدد لنفاوی گردن، زیر بغل و کشاله ران به شدت متورم و دردناک می شوند.

از دیگر نشانه هایی که ممکن است بروز کنند، می توان به موارد زیر اشاره کرد :

•  بزرگ شدن طحال (در حدود پنجاه درصد از افراد)
•  بزرگ شدن خفیف کبد
•  سردرد و دردهای عضلانی
•  بی اشتهایی
•  گاهی بروز کهیر یا جوش های پوستی، به ویژه اگر فرد از آنتی بیوتیک های خانواده پنی سیلین مانند آموکسی سیلین استفاده کرده باشد.

تشخیص بیماری

پزشک معمولاً با بررسی نشانه های بیمار و معاینه فیزیکی، به ویژه بررسی گلو، پوست و لمس ناحیه شکم برای تشخیص بزرگ بودن طحال، می تواند به این بیماری مشکوک شود . برای تایید تشخیص، آزمایش خون تجویز می شود. این آزمایش ها ممکن است شامل موارد زیر باشد :

- شمارش کامل سلول های خون: که در این بیماری، تعداد گلبول های سفید به ویژه نوعی از آنها که لنفوسیت های غیرطبیعی نامیده می شوند، افزایش می یابد.
- آزمایش آنتی بادی هتروفیل یا مونواسپات: این یک آزمایش سریع است که برای تایید تشخیص استفاده می شود، اما ممکن است در روزهای اولیه بیماری نتیجه آن منفی کاذب باشد.
- آزمایش آنتی بادی اختصاصی ویروس اپشتین بار: در مواردی که آزمایش مونواسپات منفی است اما پزشک هنوز به بیماری مشکوک است، این آزمایش که بسیار دقیق تر است، انجام می شود.

همچنین بخوانید:بیماری جذام | واقعیت‌ هایی که باید بدانید

روند بهبودی و درمان

خبر خوب این است که این بیماری معمولاً خود به خود و بدون نیاز به درمان خاصی بهبود می یابد و هدف اصلی درمان، کاهش نشانه های بیماری و کمک به بدن برای مبارزه با ویروس است . روند بهبودی به این صورت است که تب معمولاً پس از ده روز کاهش می یابد، تورم غدد لنفاوی و طحال پس از حدود چهار هفته بهبود می یابند، اما احساس خستگی ممکن است برای چندین هفته و در برخی موارد تا دو تا سه ماه ادامه داشته باشد .

برای کاهش نشانه ها و بهبودی هرچه سریع تر، کارهای زیر توصیه می شود :

•  استراحت کافی: به ویژه در هفته های اول بیماری که علائم شدیدتر هستند.
•  مایعات فراوان: برای جلوگیری از کم آبی بدن و کمک به بهبود گلودرد.
•  غرغره با آب نمک گرم: برای تسکین گلودرد.
•  استفاده از مسکن های بدون نسخه: مانند استامینوفن یا ایبوپروفن برای کاهش تب و درد. (توجه: به کودکان نباید آسپرین داده شود).

احتیاطات حیاتی در دوران نقاهت

مهم ترین نکته ای که بیماران باید به آن توجه کنند، خودداری از انجام هرگونه فعالیت سنگین یا ورزش های تماسی تا حداقل یک ماه پس از بهبودی است. این کار به دلیل خطر پارگی طحال که در صورت پارگی، یک وضعیت بسیار خطرناک و تهدیدکننده زندگی است، ضروری می باشد .

جمع بندی و جدول اطلاعات کلیدی

بیماری مونونوکلئوز یک عفونت ویروسی شایع و معمولاً خودمحدود شونده است که با استراحت و مراقبت های حمایتی قابل کنترل است. آگاهی از راه های انتقال، نشانه ها و به ویژه نکات ایمنی مانند پرهیز از فعالیت های سنگین، می تواند به بهبودی سریع تر و پیشگیری از عوارض جدی کمک شایانی کند.