مخترع شهرری | تبدیل زباله غیرقابل بازیافت به برق و هیدروژن + مدال جهانی

مخترع شهرری‌ای که زباله را به طلا تبدیل می‌کند: برق، هیدروژن و دو مدال جهانی

یک ایده جسورانه از شهرری: تبدیل زباله‌های غیرقابل بازیافت به برق و هیدروژن؛ فناوری‌ای که در ژنو نقره گرفت و در سیلیکون‌ولی طلا.

وقتی زباله دیگر دورریز نیست

هر روز میلیون‌ها تن زباله تولید می‌کنیم که بخش بزرگی از آن قابل بازیافت نیست و سرنوشتی جز دفن یا سوزاندن آلاینده ندارد. اما یک تیم مخترع ایرانی تصمیم گرفته این معادله را تغییر دهد.

علی عبدالهی، دانش‌آموخته مهندسی برق دانشگاه شهید بهشتی و اهل شهرری، به همراه سعید اباذری و سپهر کراچی سامانه‌ای طراحی کرده‌اند که پسماند غیرقابل بازیافت را به سوخت نیروگاه تبدیل می‌کند و در همان چرخه، دو محصول ارزشمند دیگر هم بیرون می‌دهد: برق و هیدروژن.

عنوان ثبت‌شده این اختراع گویای همه چیز است: «دستگاه و روشی برای سوزاندن پسماندهای غیرقابل بازیافت و تولید همزمان برق و هیدروژن بدون ایجاد آلودگی زیست‌محیطی».

سفر زباله تا پریز برق

مسیر این تبدیل شگفت‌انگیز را می‌توان در چند گام خلاصه کرد:

گام اول — احتراق کنترل‌شده: پسماندهای غیرقابل بازیافت پس از آماده‌سازی وارد محفظه‌ای بسته می‌شوند و در شرایطی کاملاً کنترل‌شده می‌سوزند.

گام دوم — بخار و توربین: حرارت حاصل، آب بویلر را به بخار تبدیل می‌کند و این بخار با چرخاندن توربین، برق تولید می‌کند.

گام سوم — بازگشت آب: بخار خروجی توربین پس از طی فرآیند مربوطه دوباره به آب تبدیل می‌شود؛ اما این آب دیگر یک آب معمولی نیست، بلکه آب خالصی است که برای مرحله بعد آماده شده.

گام چهارم — الکترولیز: آب خالص وارد فرآیند الکترولیز می‌شود و به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌گردد. هیدروژن پس از خالص‌سازی و فشرده‌سازی، به سوختی پاک تبدیل می‌شود که می‌توان آن را ذخیره کرد.

نتیجه؟ یک فرآیند، چهار خروجی: برق، هیدروژن با خلوص بالا، اکسیژن و خاکستر پایدارشده.

نبرد با آلاینده‌ها

نگرانی اصلی درباره هر فناوری سوزاندن زباله، آلودگی هواست. طراحان این سامانه به این نقطه ضعف کاملاً آگاه بوده‌اند.

گازهای حاصل از احتراق در چند مرحله تصفیه قرار می‌گیرند تا ذرات معلق، فلزات سنگین، ترکیبات گوگردی، دیوکسین‌ها و اکسیدهای نیتروژن حذف یا کنترل شوند. هدف صریح است: جلوگیری از ورود آلاینده‌ها به محیط زیست.

از ژنو تا کالیفرنیا

این طرح مسیر بین‌المللی موفقی را طی کرده است:

عبدالهی درباره این موفقیت می‌گوید: «اینکه طرح ما مورد توجه قرار گرفت، مطرح و بررسی شد و رتبه برتر را کسب کرد، حس غرور و افتخاری به ما داد که می‌توانیم طرح‌های جدید را با این انگیزه شروع کنیم.»

چالش بزرگ: از آزمایشگاه تا نیروگاه

کسب مدال، پایان راه نیست؛ آغاز راه سخت‌تر است. عبور از مرحله طراحی و ثبت اختراع به ساخت نمونه صنعتی و تجاری‌سازی نیازمند سرمایه‌گذاری قابل توجهی است.

عبدالهی با اشاره به هزینه بالای ساخت نیروگاه می‌گوید اجرای چنین طرحی باید از نظر اقتصادی و فنی در ایران نیز بررسی شود. این فناوری در قالب یک پلتفرم نیروگاهی طراحی شده و بسته به مقیاس اجرا، می‌تواند برای مدیریت پسماند و تولید انرژی به کار گرفته شود.

پروژه دوم در راه است

تیم مخترعان به همین یک طرح بسنده نکرده است. عبدالهی از آغاز پروژه‌ای جدید در حوزه انرژی خبر می‌دهد که نتایج پروژه نخست زمینه‌ساز آن شده است.

این پروژه جدید بر تولید گرما و افزایش بهره‌وری انرژی متمرکز است و هم‌اکنون مراحل اولیه توسعه خود را طی می‌کند.

چرا این خبر مهم است؟

ایران با دو چالش همزمان دست‌وپنجه نرم می‌کند: مدیریت پسماند و تأمین انرژی پایدار. فناوری‌ای که زباله را از یک معضل زیست‌محیطی به یک منبع درآمد و انرژی تبدیل کند، می‌تواند معادله هر دو چالش را تغییر دهد.

اگر این طرح از مرحله ایده به نیروگاه صنعتی برسد، شاید روزی زباله‌هایی که امروز در زمین دفن می‌شوند، چراغ خانه‌ها را روشن کنند و سوخت خودروهای هیدروژنی آینده را تأمین کنند.