چگونه تحرک سالمندان و بیماران حرکتی را در منزل افزایش بدهیم؟

وقتی سالمند یا بیمار به دلیل سکته مغزی، ضعف عضلات، جراحی یا مشکلات حرکتی بیشتر ساعات روز را روی تخت می‌گذراند، به‌تدریج انجام ساده‌ترین فعالیت‌ها نیز برایش دشوار می‌شود. نشستن روی صندلی، رفتن به سرویس بهداشتی یا حتی تغییر وضعیت بدن ممکن است به کمک دیگران نیاز داشته باشد.

بسیاری از خانواده‌ها برای جلوگیری از زمین‌خوردن یا آسیب‌دیدگی، ترجیح می‌دهند بیمار بیشتر استراحت کند. اما استراحت طولانی، اگر ضرورت پزشکی نداشته باشد، می‌تواند توانایی‌های باقی‌مانده فرد را نیز کاهش دهد.

برای افزایش تحرک سالمندان در منزل، لازم نیست حتماً از فعالیت‌های سنگین شروع کنیم. گاهی تغییر وضعیت بدن، نشستن روی ویلچر، انجام تمرین‌های ساده یا استفاده از تجهیزاتی مانند بالابر بیمار و تخت چرخشی مبل‌شو می‌تواند شرایط را برای حرکت بیشتر فراهم کند.

چرا باید سالمندان و بیماران را از حالت سکون خارج کنیم؟

بدن انسان برای حرکت طراحی شده است و وقتی فرد مدت طولانی بی‌حرکت می‌ماند، عضلات به‌تدریج ضعیف می‌شوند. این ضعف می‌تواند به اندازه‌ای پیشرفت کند که سالمندی که قبلاً با کمک راه می‌رفت، برای نشستن یا ایستادن نیز به کمک بیشتری نیاز پیدا کند.

بی‌حرکتی طولانی علاوه بر کاهش قدرت عضلات، پیامدهای دیگری نیز دارد:

• افزایش خشکی مفاصل و محدودشدن دامنه حرکتی دست‌ها و پاها
• افزایش احتمال زخم فشاری در نواحی باسن، پاشنه و کمر
• افزایش خطر لخته‌شدن خون، به‌ویژه در افراد مستعد
• کاهش تعادل و افزایش احتمال سقوط هنگام ایستادن
• یبوست، کاهش اشتها و مشکلات ناشی از فعالیت کم
• کاهش روحیه، انگیزه و احساس استقلال بیمار

طبق راهنمای NHS درباره تحرک بیماران، استراحت طولانی در تخت می‌تواند باعث ضعف عضلات و کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره شود.

البته خارج‌کردن بیمار از تخت باید متناسب با وضعیت پزشکی او باشد. برای افرادی که محدودیت حرکتی خاص، شکستگی یا ممنوعیت تحمل وزن دارند، ابتدا باید از پزشک یا فیزیوتراپیست راهنمایی گرفت.

چرا جابه‌جایی بیمار بدون تجهیزات مناسب سخت و خطرناک است؟

یکی از دلایل کاهش تحرک بیماران در منزل، دشواری جابه‌جایی آن‌هاست. برای مثال، ممکن است خانواده بخواهد سالمند روزانه چند ساعت روی ویلچر بنشیند، اما بلندکردن او از تخت به‌قدری دشوار باشد که این کار را فقط در مواقع ضروری انجام دهد.

این مشکل در بیماران سنگین‌وزن یا افرادی که توانایی ایستادن ندارند، بیشتر دیده می‌شود. بلندکردن بیمار از زیر بغل، کشیدن دست‌ها یا تلاش برای تحمل تمام وزن او می‌تواند باعث آسیب شانه‌ها، کمر و حتی سقوط شود.

استفاده از تجهیزات کمکی مناسب، نیاز به بلندکردن دستی را کاهش می‌دهد و انجام جابه‌جایی‌های روزمره را برای خانواده قابل‌مدیریت‌تر می‌کند.

افزایش تحرک با انتقال بیمار بین تخت، ویلچر و صندلی توسط بالابر بیمار

بالابر بیمار یکی از کاربردی‌ترین تجهیزات برای خارج‌کردن سالمندان کم‌توان از تخت و افزایش فرصت مشارکت آن‌ها در فعالیت‌های روزانه است.

این دستگاه با کمک اسلینگ یا جلیقه نگهدارنده مناسب، وزن بدن بیمار را تحمل می‌کند و امکان انتقال او را بین سطوح مختلف فراهم می‌سازد.

برای مثال، می‌توان سالمندی را که توانایی ایستادن ندارد، با بالابر مناسب از تخت به ویلچر منتقل کرد تا برای صرف غذا کنار خانواده بنشیند، به فضای دیگری از منزل برود یا فعالیت‌های روزمره خود را خارج از تخت انجام دهد.

همچنین در شرایط مناسب می‌توان از بالابر برای انتقال به صندلی راحتی، ویلچر حمام یا تجهیزات مخصوص سرویس بهداشتی استفاده کرد.

این جابه‌جایی‌ها به معنای تمرین مستقیم عضلات نیستند، اما فرصت بیشتری برای تغییر وضعیت بدن، تعامل با محیط و انجام فعالیت‌های متناسب با توانایی بیمار ایجاد می‌کنند.

انتخاب نوع بالابر، اسلینگ و تعداد مراقبان باید بر اساس وضعیت جسمی بیمار و دستورالعمل سازنده انجام شود.

استفاده از بالابر بیمار در تمرین‌های کاردرمانی و فیزیوتراپی

بعضی بیماران پس از سکته مغزی، جراحی یا دوره طولانی استراحت، برای بازیابی توانایی ایستادن و راه‌رفتن به تمرین‌های توان‌بخشی نیاز دارند.

در این شرایط، تجهیزات بالابر و حمایت‌کننده بدن می‌توانند در بعضی تمرین‌ها کاربرد داشته باشند. برای مثال، بالابرهای ایستاکننده مخصوص بیمارانی که توانایی تحمل بخشی از وزن خود را دارند، ممکن است در تمرین بلندشدن از حالت نشسته و حفظ وضعیت ایستاده مورد استفاده قرار بگیرند.

همچنین در فیزیوتراپی، سیستم‌های تخصصی حمایت از وزن بدن همراه با جلیقه مناسب برای تمرین راه‌رفتن استفاده می‌شوند. این تجهیزات بخشی از وزن بیمار را تحمل می‌کنند تا فرد بتواند تحت نظارت متخصص، حرکت پاها و الگوی راه‌رفتن را تمرین کند.

البته هر بالابر بیمار معمولی برای تمرین راه‌رفتن طراحی نشده است. استفاده از بالابر متحرک انتقال بیمار به‌عنوان وسیله حمایت هنگام راه‌رفتن، بدون تأیید سازنده و ارزیابی متخصص، خطرناک است.

برنامه تمرین باید توسط فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر طراحی شود تا میزان حمایت، مدت تمرین و حرکات متناسب با توانایی بیمار تعیین شوند. (مطالعه بیشتر: آموزش کاردرمانی راه رفتن با بالابر بیمار)

تخت بیمار چرخشی مبل‌شو؛ راهکاری برای خروج آسان‌تر از حالت خوابیده

برای بیمارانی که بیشتر روز را روی تخت می‌گذرانند، یکی دیگر از تجهیزات قابل‌بررسی، تخت بیمار چرخشی با قابلیت تبدیل خودکار به حالت مبل یا صندلی است.

این تخت‌ها علاوه بر تنظیم وضعیت خوابیده، در مدل‌های پیشرفته می‌توانند با تغییر زاویه پشتی و قسمت پاها، بدن بیمار را به وضعیت نشسته نزدیک کنند. سپس بخش خواب بیمار می‌چرخد تا فرد در موقعیتی مشابه نشستن روی صندلی و رو به بیرون تخت قرار بگیرد.

در برخی مدل‌ها امکان تنظیم مستقل زاویه کمر، زانو و پاها وجود دارد. این ویژگی کمک می‌کند وضعیت بدن متناسب با راحتی و محدودیت‌های حرکتی فرد تنظیم شود.

برای سالمندی که هنوز توانایی ایستادن با کمک را دارد، چنین تختی ممکن است فرایند خروج از تخت و انتقال به واکر یا ویلچر را آسان‌تر کند.

تفاوت مهم این تخت با تخت بیمارستانی معمولی، قابلیت چرخش و تبدیل‌شدن به وضعیت صندلی است؛ قابلیتی که می‌تواند نیاز به چرخاندن دستی بدن بیمار روی تشک را کاهش دهد.

البته تخت چرخشی جایگزین بالابر بیمار برای افراد کاملاً وابسته نیست و استفاده از آن باید با توانایی حفظ تعادل نشسته و شرایط جسمی فرد سازگار باشد.

تمرین‌های ساده روزانه برای حفظ توانایی حرکتی

افزایش تحرک همیشه نیازمند تجهیزات پیشرفته نیست. اگر پزشک اجازه داده باشد، می‌توان فعالیت‌های سبک و متناسب با توانایی سالمند را در برنامه روزانه قرار داد.

برای مثال، حرکت‌دادن آرام مچ پا، خم‌و‌راست‌کردن کنترل‌شده زانو، بازکردن دست‌ها و تمرین نشستن از فعالیت‌هایی هستند که ممکن است برای برخی بیماران مناسب باشند.

بیمارانی که توانایی ایستادن دارند نیز می‌توانند با کمک وسایل مناسب و طبق برنامه فیزیوتراپی، تمرین برخاستن از صندلی یا راه‌رفتن کوتاه را انجام دهند.

بهتر است فعالیت‌ها به‌صورت منظم و متناسب با تحمل بیمار انجام شوند. هدف، خسته‌کردن فرد نیست؛ بلکه حفظ توانایی‌های موجود و کمک به بازیابی تدریجی استقلال حرکتی است.

رونیا طب؛ تجهیزات کمکی برای افزایش تحرک بیماران در منزل

افزایش تحرک سالمندان و بیماران حرکتی نیازمند ترکیبی از تمرین‌های مناسب، جابه‌جایی ایمن و استفاده از تجهیزات کمکی است. خارج‌کردن بیمار از تخت، انتقال به ویلچر و فراهم‌کردن فرصت نشستن و مشارکت در فعالیت‌های روزانه می‌تواند به کاهش پیامدهای بی‌حرکتی کمک کند.

رونیا طب به‌عنوان شرکت تولیدکننده بالابرهای بیمار و تجهیزات توانبخشی، آماده ارائه مشاوره رایگان به خانواده‌ها و مراقبان است. اگر برای جابه‌جایی سالمند از تخت به ویلچر، کاهش فشار جسمی مراقب یا فراهم‌کردن شرایط مناسب‌تر برای تحرک بیمار در منزل به تجهیزات کمکی نیاز دارید، می‌توانید با کارشناسان رونیا طب مشورت کنید و گزینه‌های متناسب با شرایط بیمار را بررسی کنید.

برچسب ها : بالابر بیمار,فیزیوتراپی,سلامت,توانبخشی