ویروس نیپا چیست؟ راه انتقال، علائم و نرخ مرگ بالا

هشدار مقامات بهداشتی: شیوع ویروس کشنده نیپا در هند

ویروس نیپا (Nipah)، یک ویروس مشترک بین انسان و حیوان با نرخ مرگ‌ومیر نگران‌کننده ۴۰ تا ۷۵ درصد، بار دیگر در هند شیوع یافته و مقامات بهداشتی این کشور را در حالت آماده‌باش قرار داده است.

این هشدار پس از مرگ یک پسر ۱۴ ساله در ایالت کرالا و شناسایی ده‌ها مورد مشکوک دیگر صادر شد.

ویروس نیپا چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

دکتر علیرضا ناجی، رییس مرکز تحقیقات ویروس‌شناسی پزشکی دانشگاه شهید بهشتی، در توضیح این ویروس می‌گوید: نیپا یک پاتوژن زئونوتیک است، یعنی می‌تواند از حیوانات به انسان سرایت کند.

راه‌های اصلی انتقال به انسان:

• تماس مستقیم با حیوانات آلوده (به ویژه خفاش‌های میوه‌خوار که مخزن طبیعی ویروس هستند) یا مایعات بدن آن‌ها.

• مصرف غذای آلوده، به‌ویژه میوه‌ها یا شیره نخل آلوده به ادرار یا بزاق خفاش‌های مبتلا.

• انتقال از انسان به انسان از طریق تماس نزدیک با ترشحات تنفسی، بزاق یا سایر مایعات بدن فرد بیمار.
  
  

آیا نیپا می‌تواند به یک همه‌گیری جهانی تبدیل شود؟

دکتر ناجی معتقد است این ویروس به‌لطف چند ویژگی، پتانسیل همه‌گیری دارد:

• قابلیت انتقال انسان به انسان.

• وجود مخزن حیوانی گسترده (خفاش‌ها).

• نبود واکسن یا درمان موثر اختصاصی.

• تخریب زیستگاه‌ها و افزایش تماس انسان با حیوانات وحشی.

اما موانعی نیز وجود دارد:

• محدودیت جغرافیایی: شیوع‌ها تاکنون عمدتاً در آسیای جنوبی و جنوب‌شرقی متمرکز بوده‌اند.

• کارایی مداخلات بهداشتی: تجربه نشان داده قرنطینه، ردیابی تماس و کنترل عفونت می‌توانند شیوع را مهار کنند.

• ماهیت انتقال: این ویروس مانند ویروس‌های هوابرد (مثل سرخک یا کووید-۱۹) به‌آسانی منتقل نمی‌شود.
  
  

علائم و خطرات بیماری

علائم معمولاً ۴ تا ۱۴ روز پس از عفونت ظاهر می‌شوند و می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• تب و سردرد

• علائم تنفسی (سرفه، گلودرد)

• به دنبال آن ممکن است سرگیجه، خواب‌آلودگی و سردرگمی رخ دهد.

• در موارد شدید، بیماری می‌تواند به انسفالیت (التهاب مغز) منجر شود که با تشنج و کما همراه است و اغلب کشنده است.

• بازماندگان نیز ممکن است عوارض عصبی طولانی‌مدت را تجربه کنند.

راه‌های پیشگیری و درمان

در حال حاضر، هیچ واکسن تأیید شده‌ای برای انسان وجود ندارد و درمان محدود به مراقبت‌های حمایتی و کنترل علائم است.

راهکارهای کلیدی پیشگیری:

• پرهیز از تماس با خفاش‌ها و حیوانات بیمار.

• شستشوی دقیق میوه‌ها و پرهیز از مصرف میوه‌های دارای آثار گازگرفتگی.

• اجتناب از مصرف شیره نخل خام در مناطق اندمیک.

• رعایت احتیاط در تماس نزدیک با افراد بیمار و استفاده از تجهیزات محافظتی.

چرا کرالا بارها شاهد شیوع نیپا است؟

ایالت کرالا هند به دلیل تخریب زیستگاه‌های طبیعی و افزایش تماس بین خفاش‌های میوه‌خوار، حیوانات اهلی و انسان، یکی از مناطق پرخطر برای شیوع این ویروس محسوب می‌شود. این پنجمین شیوع در کرالا از سال ۲۰۱۸ تاکنون است.

جمع‌بندی

اگرچه ویروس نیپا به‌دلیل محدودیت‌های جغرافیایی و ماهیت انتقال، در مقایسه با ویروس‌هایی مانند کووید-۱۹ احتمال کمتری برای ایجاد یک همه‌گیری جهانی دارد، اما نرخ مرگ‌ومیر بسیار بالا و عدم وجود درمان قطعی، آن را به یک تهدید جدی برای سلامت عمومی در مناطق درگیر تبدیل می‌کند. نظارت مستمر، تحقیقات برای تولید واکسن و درمان، و آمادگی سیستم‌های بهداشتی کلید مدیریت این تهدید هستند.